Enfiye Nedir?
Enfiye, toz haline getirilmiş tütünün,
burun deliklerine çekilerek, tüketicide
nefes yoluyla fizyolojik etki yapan bir tütün mamulüdür.
Enfiye, genellikle tütün, çeşitli bitkiler veya baharatların
ince bir şekilde öğütülmesiyle elde edilen bir tozdur.
Kullanıcılar, bu tozu burun yoluyla alarak
çeşitli faydalarından yararlanabilirler.
Enfiye, baş ağrısını hafifletme, sinüs tıkanıklığını açma ve
zihni canlandırma gibi etkileri ile tanınır.
Enfiyelik tütün: Toz haline getirilmiş ve yüksek
nikotinli tütün ile bergamot, karanfil, tarçın ve
karbonatın karıştırılması ile elde edilen ve
buruna çekilerek kullanılan tütün ürünüdür.
El baş parmak ve el bileği arasındaki enfiye çukuruna
konarak kullanıldığı için bu adı almıştır.
Kokulandırmada ayrıca kimyon, gül suyu gibi esanslar da
kullanılabilir. Tekelin ürettiği enfiyelerde
Hasankeyf tütünü (Nicotina rustica) ve diğer
tütün tozları yanısıra tuz, karbonat, amonyak, tarçın,
bergamot, viyolet, kimyon ve karanfil bulunur.
Enfiye buruna çekilerek kullanılır ve
rahatlatıcı etkileri ile bilinir.
İnsanlar enfiye kullanarak hem zihinsel
hem de fiziksel bir rahatlama hissedebilirler.
Enfiye, özellikle baş ağrılarını gidermek,
sinüsleri açmak ve enerjik hissetmek için tercih edilir.
Gümüş enfiye kutuları,
Enfiyenin Tarihi
Tarihsel süreçte enfiye; tütünün 16. yüzyıldan itibaren
farklı tüketim biçimleriyle dünyaya yayılmasıyla birlikte
ortaya çıkan alışkanlıklardan biridir.
Avrupa’da özellikle şehirli elitler ve saray çevrelerinde
bir dönem “moda” haline gelmiş; zarif kutular,
kişiye özel karışımlar ve sosyal ortamlarda
“ikram” kültürüyle anılmıştır. Osmanlı’da da enfiye,
farklı dönemlerde yaygınlaşmış; enfiye kutularının
ince işçiliği ve taşınabilirliği sayesinde
günlük yaşamda bir aksesuar gibi taşınan,
kimi çevrelerde “itibar” göstergesi sayılan bir unsur olmuştur.
Tütünün dumansız tüketimi şekillerinden olan enfiye
kullanımı, 17. yüzyılda IV. Murat zamanında tütünün yasaklandığı
dönemlerde artış göstermiştir. Osmanlı tarihine ilişkin
yazılanlardan anlaşıldığına göre, İstanbul’da enfiye satma
hakkını haiz dükkân sayısı 1750 yılında 60’a kadar çıkmıştır.
19.yy ortaları Fransız gümüş üzerine savat ile
isanın son akşam yemeği tablosunun işlendiği
nadir resimli enfiye kutusu. 69 gram,9×4 cm.
Enfiye 18. yy’da avrupa’da yüksek tabakanın
statü sembollerinden biridir. Tütün içmek ise
ortadireğin ve düşük soyluların en sevdiği meşgaledir.
Toplumsal ilişkinin önemli bir töreni haline gelmiştir.
Kişisel imgeler böyle kurulur, insanlar kendilerini
bu şekilde sergiler ve karşıdaki insanın
ne tür bir kişi olduğu, enfiye kutusunu
nasıl kullandığından çıkarılır.
Enfiye çekmenin usul ve erkânı, özellikle de
enfiye kutusunu ikram etme biçimi
dans ve eskrim kadar önemsenir.
1750’lerden kalma bir kitapta enfiye kutusunun
nasıl sunulacağı şöyle sıralanmış:
- enfiye kutusunu sol elin parmaklarıyla tutunuz.
- enfiye kutusunu elinizde doğru konuma getiriniz.
- parmağınızla kutuya vurunuz.
- açınız.
- bulunduğunuz topluluğa ikram ediniz.
- kutuyu geri alınız.
- kutuyu hep açık tutunuz.
- parmağınızla kutunun kenarına vurarak,
tütünün bir yerde toplanmasını sağlayınız. - tütünü sağ elinizle dikkatle alınız.
- tütünü burnunuza götürmeden önce
bir müddet parmaklarınızın arasında tutunuz. - tütünü burnunuza götürünüz.
- yüz ifadenizin çarpılmamasına dikkat ederek
iki burun deliğinizle birlikte çekiniz. - hapşırınız, öksürünüz, tükürünüz.
- enfiye kutusunu kapatınız.
Jestler ve ritüel olarak enfiye çekmek tütün içmekten
ne kadar farklı olsa da fizyolojik etkilerinin
aynı olduğunu belirtmekte fayda vardır.
Enfiye’nin fizyolojik etkisi şöyle anlatılır:
“burna çekilen küçük bir miktar enfiye,
burun boşluğunu dolduran sümükbezini ve burun perdesini uyarır.
Sümüğü art arda kontraksiyonlara sokması nedeniyle,
doku bezleri o kadar sıkıştırılır ki, sümüğü,
tıpkı sıkılan bir sünger gibi dışarı atar.
Enfiye yüzünden koku almamak, dönemin en büyük
hastalıklarından biridir. Pis kokuların etrafı sarması,
parfüm sanayine ilk büyük başarılarını yaşama şansını verir.
Günümüzde enfiyenin tanıtımı çoğunlukla nostalji ve
kültürel miras odağında yapılır: enfiye kutuları
koleksiyon objesi olarak öne çıkar, aromalı karışımlar
“koku/ferahlık” algısıyla sunulur. Ancak modern sağlık
yaklaşımı açısından enfiye hâlâ bir tütün ürünüdür;
bu nedenle “geleneksel” veya “doğal” gibi ifadeler,
ürünün risklerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Kültürel yönü anlatılırken, tütün maruziyetinin ve nikotin
bağımlılığının olası etkilerinin de
gerçekçi biçimde hatırlatılması gerekir.
Enfiye markaları;
Şu anda enfiye (snuff) üreten birçok marka bulunmaktadır.
Aşağıda en ünlü ve saygın markalardan bazıları listelenmiştir:
1.Sharrow’lu Wilsonlar
2.Fribourg ve Treyer
3.J & H Wilson
4.McChrystal’ın
5.Singleton’ın
6.Dr. Rumney’nin
7.Çitler
8.Samuel Gawith
9.Gawith Hoggarth
10.Poschl
Enfiyenin faydaları;